Świat biznesu w końcu odkrywa impakt

Fot. Materiał wizualny pochodzi z raportu Startupy Pozytywnego Wpływu 2026, Kozminski Business Hub.

Impakt, czyli wpływ, to termin, który w ostatnich dwóch latach stał się istotny u podstaw budowania strategii w największych firmach. A przynajmniej tak to wygląda na poziomie raportowania ESG.

Mniej szkodzić to za mało

Impakt, czyli wpływ, to termin, który w ostatnich dwóch latach stał się istotny u podstaw budowania strategii w największych firmach. Zazwyczaj używa się liczby mnogiej, podkreślając różne wpływy. Kiedy wydawaliśmy pierwszy Raport Startupów Pozytywnego Wpływu w 2019 roku i na różne sposoby, dzięki różnym osobom, staraliśmy się określić precyzyjnie, czym jest wpływ, szczególnie pozytywny, to nie przypuszczaliśmy, że ten termin stanie się tak szybko podstawą zarządzania w dużych firmach.

O dużych firmach, szczególnie tych największych, a w dodatku z branż najbardziej obciążających środowisko i klimat, trudno przecież powiedzieć, że mogą mieć pozytywny wpływ „netto”. Jeżeli porówna się skalę wpływu negatywnego z pozytywnym, to i tak wychodzi zazwyczaj bardzo duży minus. Dlatego ESG przede wszystkim sprowadza się do zmniejszania tego „minusa”, a przynajmniej monitorowania skali i istotnych obszarów negatywnego wpływu.

Staramy się trochę mniej szkodzić – „mówią” nam raporty korporacji. Można byłoby uznać, że to i tak już dużo, bo zanim upowszechniła się analiza podwójnej istotności, to narracja dotycząca odpowiedzialności środowiskowej i społecznej miała głównie charakter deklaratywny – oprócz kilkudziesięciu firm naprawdę aktywnych na tej drodze.

Nie chodzi jednak tylko o zmniejszanie szkodliwości prowadzonej działalności – co samo w sobie jest oczywiście cenne i pożądane, a nawet ekonomicznie uzasadnione. Potrzebne są istotne zmiany, uwzględniające oczekiwania różnych grup interesariuszy, nas wszystkich. Musimy pogodzić potrzeby planety, oczekiwania społeczne i korzyści ekonomiczne. Przekraczamy już bowiem naukowo wyznaczone granice planetarne, które decydują o stabilności naszego domu, planety Ziemi. Zaczynamy tracić równowagę.

Dlatego trzeba powiedzieć wyraźnie: startupy pozytywnego wpływu to nie są takie organizacje, które starają się tylko trochę mniej szkodzić. To są organizacje, które umożliwiają osobom działającym z pasją w imię dobra wspólnego zwiększanie pozytywnego wpływu na środowisko i społeczeństwo, przyczyniając się do rozwiązywania najważniejszych wyzwań przed jakimi stoimy jako cywilizacja.

Odpowiedzialne innowacje na styku dwóch światów

Potrzebne są nam innowacje na rzecz zrównoważonego rozwoju, potrzebne jest przejście do gospodarki regeneratywnej i cyrkularnej, która pozwoli na maksymalne zamknięcie obiegu materiałów, szczególnie surowców krytycznych. Potrzebny jest nam wellbeing społeczny i dobrostan planety. Wzrost poziomu innowacyjności jest nie tylko kluczowym wyzwaniem z punktu widzenia konkurencyjności gospodarki, ale również z punktu widzenia podejmowania wyzwań społecznych.

Potrzebne nam są odpowiedzialne innowacje, które pojawiają się na styku dwóch światów postrzeganych przez nas jako rozłączne – świata zysku i świata dobra wspólnego. To właśnie tam są dziś startupy pozytywnego wpływu – chociaż jest to nadal zbyt słabo dostrzegany obszar zrównoważonego rozwoju. To nie tam, niestety, idą największe strumienie finansowania – zarówno publicznego, jak i prywatnego.

Finansowanie pozytywnego wpływu

Wystarczy zajrzeć do ostatniego raportu Digital Poland, który przedstawia startupy o najwyższej wartości w Polsce i w naszym regionie świata. Łączna kapitalizacja 100 największych spółek technologicznych z regionu Europy Środkowo-Wschodniej osiągnęła poziom 127 mld 900 mln USD. Cieszymy się wszyscy, że w Polsce tych najbardziej wartościowych finansowo cyfrowych liderów jest najwięcej – bo aż 42, tyle że wśród tych firm, wycenianych powyżej 100 mln USD, nie ma żadnych impaktowych.

Startupy pozytywnego wpływu nadal w Polsce walczą o rundy pre-seedowe rzędu kilkuset tysięcy do kilku milionów złotych. Pozytywny wpływ rośnie wraz z rozwojem tego typu startupu, dlatego trudno się dziwić, że to nadal jest nisza. Jedynym dobrym skutkiem mody na impaktowość, którą udało się nieco wywołać, jest zjawisko pozytywnego etykietowania. Można usłyszeć podczas prezentacji startupów głównego nurtu, nawet tych całkiem już dużych, że dbają o impakt, zwiększają pozytywny wpływ, realizują Cele Zrównoważonego Rozwoju i tak dalej.

Przypomnijmy warto, że podobnie było w Polsce z terminem CSR – najpierw świat biznesu ignorował społeczną odpowiedzialność, potem z niej się wyśmiewał, wreszcie zaczął walczyć, a na końcu po prostu to określenie przejął jako użyteczną narrację. Wtedy w Polsce skończył się CSR. Czy tak będzie z pozytywnym wpływem? Nie wiemy tego, bo moda chodzi krętymi ścieżkami. Wiemy jednak, że warto nadal wyróżniać rzeczywiste startupy pozytywnego wpływu – nawet przyjmując bardzo szeroką definicję takiego podmiotu.

Ekosystem zmiany w liczbach

Do tej pory, w ramach ośmiu edycji, rozpoczynając w roku 2018, wyróżniliśmy ponad 170 takich organizacji. Spośród nich dobrze sobie dziś radzi na rynku prawie 150. W tym roku, do tej grupy dokładamy 21 organizacji, o różnym statusie prawnym i poziomie zaawansowania rynkowego, ale prowadzonych z pasją umożliwiającą projektowanie i wdrażanie odpowiedzialnych innowacji. W tym miejscu trzeba podziękować Panelowi Pozytywnych Postaci oraz słuchaczkom i słuchaczom studiów podyplomowych „Perspektywa ESG” na Akademii Leona Koźmińskiego, których wkład w ten projekt jest najcenniejszy.

Organizacje umieszone na Liście Startupów Pozytywnego Wpływu 2026 proponują takie produkty i usługi, które mają – potencjalnie lub już realnie – pozytywny wpływ na środowisko i społeczeństwo, przyczyniając się do rozwiązywania najważniejszych wyzwań społecznych, środowiskowych, klimatycznych.

DeepTech

W obszarze DeepTech, najbardziej uznanym i cenionym w mainstreamie startupowym, wyróżniliśmy:

Startup	Opis
ALVA	dostarczają zaawansowane technologie magazynowania energii, aby zapewnić każdemu stały dostęp do zielonej energii.
Baltic Jungle Lab	to ich początek drogi do rozwinięcia systemu monitorowania emisji mikrowłókien w procesach tekstylnych, aby skuteczniej zarządzać zanieczyszczeniem mikroplastikiem.
METERD	skutecznie zajmują się efektywnością budynków tak, aby redukować ich ślad węglowy i spełniać unijne standardy infrastrukturalne.
MycoRenew	to już zaawansowana i skalowalna propozycja, między innymi dla miast, usługi recyklingu wykorzystującej grzyby, które rozkładają tekstylia w ciągu tygodni.
Oasis City Lab	na podstawie danych satelitarnych monitorują zagrożenia miejskie w obszarze zdrowia publicznego, zarządzania zieloną infrastrukturą miejską, czy nadmiernego zużycia energii.
PepTechLab	to unikalne połączenie peptydów z nanokapsułkami, pozwalające na wyeliminowanie antybiotyków i pestycydów z łańcucha żywności.

WellTech

Nie zapominamy o zawsze bardzo potrzebnym obszarze WellTech, czyli tych działających na rzecz dobrostanu określonych grup społecznych, w którym wyróżniliśmy:

Startup	Opis
Educat	to dzięki nim nauka na najlepszych uczelniach na świecie jest w zasięgu ręki.
Elechos	wykorzystują uczenie adaptacyjne, aby uczniowie mogli lepiej rozwijać swoje kompetencje z matematyki i przedmiotów STEM.
Hi Bestie	tworzą rozwiązania dla zdrowia i komfortu osób menstruujących, produkty testowane, bezpieczne i przyjazne planecie, które naprawdę pomagają.
Surveily	podnoszą standardy bezpieczeństwa w zakładach produkcyjnych, dzięki automatyzacji nadzoru z wykorzystaniem AI i analizy obrazu.
Tovoda	to inteligentne dystrybutory i moduły IoT, które nie tylko dają dostęp do czystej wody, ale też zbierają kluczowe dla środowiska dane.

SocialGood

SocialGood to ważny obszar, który wcześniej określaliśmy jako produkty i usługi dobre dla świata. W tym roku mamy tu:

Startup	Opis
Terra Nostra	to fundacja, która wspiera wdrażanie praktyk regeneratywnych w rolnictwie, dbając o racjonalne korzystanie z zasobów naturalnych.
Kombinat Konopny	dostarczają przystępne cenowo olejki CBD i inne naturalne suplementy, a także naturalne materiały na bazie konopi.
Public Twin	pomagają deweloperom, konsultantom i samorządom lokalnym angażować obywateli i interesariuszy od samego początku projektów.
Rebench	dzięki cyfrowym narzędziom pomagają organizacjom wydłużyć cykl życia mebli, sprzętów AV/IT i narzędzi w dużej skali.
Me Gusto	to zdrowe słodycze powstające na bazie unikalnych receptur opartych na wysokiej jakości naturalnych składnikach organicznych pochodzenia roślinnego.

Tech4Good

Ostatni obszar, który analizowaliśmy w tym roku, to Tech4Good, a w nim wyróżnione zostały następujące organizacje, wykorzystujące technologie dla dobra społecznego:

Startup	Opis
Boomplastic	wspierają właściwą gospodarkę plastikiem, łącząc kompetencje z obszaru wzornictwa przemysłowego, technologii przemysłowych oraz recyklingu.
Hermetia Systems	budują autonomiczne mikrozakłady biokonwersji wykorzystujące larwy muchy czarnej żołnierskiej do przekształcania odpadów organicznych w białko i nawóz.
Lokalny System Ostrzegania	dzięki platformie do nadawania komunikacji alarmowej do mieszkańców, eliminują dezinformację oraz redukują koszty obsługi.
Rammed Earth	to innowacyjne rozwiązanie na etapie pilotażu, pozwalające budować ściany i domy z ubijanej ziemi, materiału o znacznie niższym śladzie węglowym niż beton.
Wearfits	dzięki wirtualnym przymierzalniom umożliwiają klientom lepsze dopasowanie produktów, ograniczając skalę zwrotów i nadprodukcji.

Gratulujemy tegorocznym wyróżnionym i zachęcamy do korzystania z pełnej Bazy Startupów Pozytywnego Wpływu – w niej znajdują się informacje o ponad 700 innowacyjnych podmiotach impaktowych na polskim rynku. Wszystkie edycje Raportów naszego Ekosystemu Zmiany są nadal dostępne. Analizy najlepszych startupów mogą zachęcać do podążania w tym kierunku, a chętnym proponujemy korzystanie z porad warsztatowych i rozmów z inspirującymi founderkami i founderami impaktowymi. To wszystko można znaleźć na portalu Startupy Pozytywnego Wpływu.