Zdjęcia: materiały własne WaterSense, udostępnione przez Filipa Budnego, założyciela startupu
„Chcielibyśmy być absolutnym standardem dla monitorowania jakości wody w Europie i spółką, która rozumie przepływ zanieczyszczeń w środowisku.”
— Filip Budny, założyciel WaterSenseGdy w sierpniu 2022 roku Odra zaczęła oddawać tony martwych ryb, Polska znalazła się w obliczu ekologicznego kryzysu bez precedensu. Problem był jednak podwójny: nie tylko brakowało narzędzi, by zapobiec katastrofie, ale nie istniały nawet systemy, które mogłyby ją wcześniej wykryć. Polska rzeka, na której opiera się gospodarka całego regionu, była praktycznie niemonitorowana. To w tym momencie założyciel WaterSense — doktorant specjalizujący się w elektronice drukowanej — postanowił połączyć dwie kropki.
Idea, która zmieniła kierunek
Technologia, na której opiera się WaterSense, wywodzi się z inżynierii biomedycznej. Drukowana elektronika pozwala tworzyć miniaturowe, tanie układy sensoryczne do wykrywania konkretnych substancji chemicznych — takie same, jakie stosuje się w paskach glukometrycznych. Założyciel pracował nad jedną z warstw takiego układu w ramach doktoratu, jednak pomysł na środowiskowe zastosowanie tej technologii przyszedł dopiero po katastrofie na Odrze.
„Zdałem sobie sprawę, że nie ma kompletnie technologii, które umożliwiają w taki naprawdę przystępny sposób monitorowanie parametrów jakości wody.”
— Filip Budny, założyciel WaterSensePrzeprowadzony research potwierdził: rynek jest niemal pusty, a zapotrzebowanie — ogromne.
Technologia bez precedensu
Sercem stacji pomiarowej WaterSense jest wymieniany kartridż zawierający ok. 350 miniaturowych sensorów elektrochemicznych. Każdy sensor pracuje przez jeden dzień, po czym system automatycznie przełącza się na kolejny — dzięki temu stacja mierzy jakość wody ciągle, bez przerwy i bez konieczności wyjazdu terenowego. Jedyna operacja serwisowa to wymiana kartridża co 8–11 miesięcy.
Kluczową przewagą konkurencyjną jest możliwość bezpośredniego pomiaru jonów biogennych: azotanów, azotynów, jonów amonowych, chlorków, a przede wszystkim ortofosforanów — substancji kluczowej dla oceny eutrofizacji wód. Dotychczasowe sensory optyczne bazują na aproksymacji absorbancji światła UV i są podatne na zakłócenia. WaterSense mierzy konkretne jony bezpośrednio — różnica jest fundamentalna.
Startup posiada zgłoszenie patentowe na swoje rozwiązanie. W opracowaniu są już sensory do wykrywania metali ciężkich, siarki oraz parametrów mikrobiologicznych, w tym bakterii E. coli i Legionelli.
Model biznesowy oparty na danych
WaterSense nie sprzedaje urządzeń. Firma instaluje stacje samodzielnie, a klientom oferuje dane w abonamencie miesięcznym — zazwyczaj na kontrakty roczne.
„Tak jak ISAI ma satelity na orbicie i sprzedaje zdjęcia satelitarne, tak my chcemy sprzedawać dane o jakości wody.”
— Filip Budny, założyciel WaterSenseWśród obecnych klientów są wodociągi publiczne (m.in. z Warszawy, Radomia, Płocka, Wrocławia i Poznania), gminy, organizacje pozarządowe oraz przemysł — kopalnie i zakłady produkcyjne korzystające z wód śródlądowych do procesów technologicznych.
Od Wisły do Renu
WaterSense, formalnie działający od września 2024 roku, ma już ponad 40 zainstalowanych stacji pomiarowych. Ekspansja zagraniczna jest w toku: trzy stacje pracują w Szwajcarii, jedna w Niemczech, kolejna właśnie jest instalowana w Hamburgu. Startup jest obecny również w Irlandii Północnej i planuje wejście na rynek amerykański.
Celem strategicznym jest budowa sieci stacji co 10 km na Wiśle, Odrze i Renie. Publiczna platforma WaterMap.pl ma docelowo umożliwić każdemu obywatelowi sprawdzenie jakości wody w pobliskim zbiorniku — przed kąpielą, wędkowaniem czy rekreacją. Dziś dostępne są m.in. dane z Jeziora Czerniakowskiego w Warszawie.
Woda w centrum ESG
Dane z systemu WaterSense mają bezpośrednie zastosowanie w raportowaniu CSRD i ESG. Firmy mogą raportować zarówno ilość i jakość pobieranej wody ze środowiska (intake), jak i parametry wody odpływającej z powrotem (discharge). W Wielkiej Brytanii od roku obowiązuje już wymóg autonomicznego monitoringu w czasie rzeczywistym dla wszystkich przedsiębiorstw korzystających z wód. W Europie regulacja IERP (Industrial Emission Regulation Portal) wejdzie w życie w 2027 roku. W styczniu 2025 roku Polska została pozwana przez Trybunał UE za nieimplementację ramowej dyrektywy o wodzie pitnej.
Finansowanie i plany
Na projekt WaterSense pozyskano dotychczas 5 milionów euro, w tym środki z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Wcześniej założyciele sprzedali inny startup i zainwestowali własne środki w nowe przedsięwzięcie. W 2025 roku firma otwiera pierwszą rundę inwestycyjną — szuka miliona euro od funduszu Venture Capital. Środki mają sfinansować infrastrukturę pomiarową na kluczowych rzekach Polski i Europy oraz dalszy rozwój technologii sensorycznej.
Wizja na pięć lat jest ambitna: startup chce być EyeSight dla jakości wody — tak jak Starlink daje pokrycie internetem, WaterSense chce dać Europie ciągły, precyzyjny obraz stanu rzek.
„Polska to niesamowity kraj, w którym powstają takie rozwiązania, które mają szansę być przykładem dla nie tylko całej Europy, ale dla całego świata w kontekście dbania o zasoby wodne.”
— Filip Budny, założyciel WaterSenseStartup w liczbach
Impact w pigułce
Środowisko: Ciągły monitoring jonów biogennych i ortofosforanów umożliwia wczesne wykrywanie eutrofizacji i zanieczyszczeń przemysłowych, zanim dotrą do ujęć wody pitnej lub spowodują nieodwracalne szkody ekosystemowe.
Społeczeństwo: Platforma WaterMap.pl daje obywatelom dostęp do danych o jakości wód powierzchniowych. Docelowo każdy będzie mógł sprawdzić bezpieczeństwo zbiornika przed kąpielą lub wędkowaniem.
Zarządzanie: Dane WaterSense pozwalają firmom raportować gospodarkę wodną zgodnie z wymogami CSRD i przygotować się na regulacje IERP 2027. Startup uczestniczy w grupach roboczych kształtujących podejście polskich przedsiębiorstw do wodnego wymiaru ESG.
Źródła
- Wywiad własny z założycielem WaterSense, kwiecień 2025.
- Strona internetowa startupu: watersense.pl
- Platforma publicznych danych o jakości wód: watermap.pl
