WoshWosh to pierwsza w Europie firma zajmująca się cyrkularnością obuwia — założona w lipcu 2015 roku przez 24-letnią Martynę Zastawną w jej warszawskim mieszkaniu, z oszczędnościami wynoszącymi 20 000 zł. W ciągu dekady firma odnowiła ponad 550 000 par butów, zaoszczędziła 7 mln kg CO₂ i 4 bln litrów wody oraz zbudowała sieć 11 000 punktów partnerskich. Model biznesowy ewoluował z B2C w dominujący B2B stanowiący dziś ok. 80% przychodów.
01 — HistoriaBrudne buty, kawalerka i 500 klientów pierwszego dnia
Historia WoshWosh zaczęła się zimą 2015 roku od trywialnej potrzeby. Martyna Zastawna wyjęła z szafy brudne buty i przez dwa tygodnie szukała w internecie pralni obuwia — bezskutecznie. Jak sama mówiła: „Wpisałam w wyszukiwarkę frazę 'czyszczenie butów Warszawa’ i nie znalazłam nic na ten temat. Były tylko porady, jak wyczyścić je samodzielnie.” Do pomysłu doprowadziła ją też katastrofa Rana Plaza w Bangladeszu w 2013 roku, która — jak przyznała — „jeszcze bardziej otworzyła jej oczy” na destrukcyjny model fast fashion.
Zastawna porzuciła dobrze płatną pracę w agencji marketingowej i w lipcu 2015 roku założyła firmę z 20 000 zł oszczędności. Jak podaje money.pl, planowała że w pierwszym miesiącu trafi do niej 10 par butów. Trafiło 500. Dzień po otwarciu lokalu na Powiślu pojawiła się na okładce magazynu rozdawanego przy metrze, co wywołało lawinę zainteresowania. Efekt był trudny do udźwignięcia: „Nie mieliśmy żadnego systemu znakowania. Wkładaliśmy kartki do butów i zapisywaliśmy dane w Excelu. Czasem te kartki wypadały. Były sytuacje, że 30 osób oddało Timberlandy w tym samym kolorze i rozmiarze.” Pewnego dnia policja przyjechała, bo klientka oskarżyła firmę o kradzież butów.
02 — KryzysTrzy miesiące do bankructwa i plan naprawczy na 80 stron
Zastawna pracowała po 18 godzin dziennie, chaotycznie zatrudniła kilkadziesiąt osób, straciła kontrolę nad jakością. Po trzech miesiącach firma stała na krawędzi bankructwa.
„Schudłam 10 kg, bo nie miałam czasu jeść. Zaczęło brakować pieniędzy, klienci byli niezadowoleni, a ja nie wiedziałam, co robić. Wtedy podjęłam decyzję, że zamykam firmę.”
— Martyna Zastawna, założycielka WoshWoshZamiast zamknąć, napisała ponad 80-stronicowy plan naprawczy. Podniosła ceny dwukrotnie, zredukowała zespół o połowę, przeniosła warsztat z Warszawy do Łodzi i wzięła 40 000 zł kredytu bankowego. W lutym 2016 roku WoshWosh po raz pierwszy wyszedł na plus — zysk wyniósł 2 700 zł. Po dwóch latach firma osiągnęła stabilność, a poziom satysfakcji klientów sięgnął 93%.
„Myślę, że to było lepsze niż MBA na London School of Economics. To była prawdziwa lekcja biznesu, zarządzania, marketingu — wszystkiego naraz.”
— Martyna Zastawna, założycielka WoshWoshEwolucja modelu: od prania butów po raporty dekarbonizacyjne
Przez pierwsze lata WoshWosh działał wyłącznie w modelu B2C. Przełom nastąpił w 2018 roku — impulsem była rozmowa z pracownicą sklepu spożywczego, która nosiła zniszczone buty robocze. „Okazało się, że w wielu firmach takie buty po prostu się wyrzuca. A przecież można je wyczyścić. To były tony odpadów.” Implementacja pomysłu B2B zajęła ponad trzy lata od założenia firmy.
Dziś B2B stanowi niemal 80% przychodów i obejmuje trzy główne filary. Po pierwsze — cykliczne czyszczenie i dezynfekcję obuwia roboczego, co pozwala firmom zaoszczędzić do 260 zł na parze w porównaniu z zakupem nowych butów. Po drugie — recyrkulację obuwia poreklamacyjnego i wycofanego ze sprzedaży. Po trzecie — raporty dekarbonizacyjne: firma dostarcza korporacjom gotowe dane o redukcji śladu węglowego, które trafiają bezpośrednio do raportów zrównoważonego rozwoju. Firma opracowała własną, opatentowaną technologię certyfikowaną przez Centralny Instytut Ochrony Pracy (CIOP-PIB), wykorzystującą pralki zużywające 70% mniej wody niż tradycyjne urządzenia.
04 — PartnerzyPartnerzy B2B i sieć, którą trudno zignorować
Wśród klientów B2B w zakresie czyszczenia obuwia roboczego znajdują się IKEA, Mostostal, Skanska, Carrefour, Żabka, Zalando, DPD i Stena Recycling. W segmencie modowym firma współpracuje z eobuwie, CCC, Decathlon, LPP, Kazar, 4F, Adidas, Converse i Allegro Lokalnie.
Kluczowe partnerstwo stanowi współpraca z Żabką — od czerwca 2023 roku usługa jest dostępna w 10 000 sklepów sieci w całej Polsce, z darmową wysyłką przez Paczkomaty. Po pierwszym roku współpracy zaoszczędzono wspólnie 33 306 litrów wody i zredukowano emisje o 54 806 kg CO₂.
05 — LiczbyTwarde liczby: pół miliona butów i 93% mniej śladu węglowego
Na koniec działalności Zastawnej ponad 550 000 par butów otrzymało drugie życie, a firma zaoszczędziła 7 mln kg CO₂ i 4 bln litrów wody. Wybór czyszczenia zamiast wyrzucenia i kupienia nowych butów redukuje ślad węglowy o 93%.
Według danych Statista, globalna produkcja obuwia wynosi 23–24 mld par rocznie, z czego ok. 20–22 mld par trafia ostatecznie na wysypiska. Jedna para butów rozkłada się na wysypisku ok. 50 lat, a produkcja jednej pary generuje ok. 14 kg CO₂ i zużywa ok. 50 litrów wody.
Szczytowe przychody WoshWosh sięgnęły 5 mln zł rocznie przy zysku 200 000 zł, a w trakcie działalności firma pozyskała 590 000 zł z Agencji Rozwoju Przemysłu.
06 — OdejścieOdejście Martyny Zastawnej — zamknięcie rozdziału, nie historii
W maju 2025 roku Martyna Zastawna oficjalnie sprzedała swoje udziały w WoshWosh i odeszła z firmy. Kwota transakcji nie została ujawniona.
„Po ponad dekadzie budowania WoshWosh poczułam, że moja rola w tym projekcie dojrzała do końca. To nie była łatwa decyzja, przez wiele lat myślałam, że firma to ja. Ale z czasem zrozumiałam, że chcę działać szerzej — nie tylko przy jednym produkcie, ale na poziomie systemowym.”
— Martyna Zastawna, w wywiadzie dla Fashion BiznesZastawna dziś doradza Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu i wykłada na uczelniach. WoshWosh działa dalej.
07 — RegulacjeSkala problemu: regulacje, które zmienią rynek
Według danych Komisji Europejskiej, w UE wyrzuca się ok. 2,5 mld par obuwia rocznie, a łączna masa odpadów tekstylnych wynosi 5,2 mln ton. Jak informuje Rzeczpospolita, Rozporządzenie ESPR (EU 2024/1781) wprowadza zakaz niszczenia niesprzedanych ubrań i butów: od lipca 2026 roku dla dużych firm, od 2030 dla średnich. Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta nakłada obowiązkową selektywną zbiórkę tekstyliów od stycznia 2025 i pełne wdrożenie w Polsce do kwietnia 2028 roku.
Skala wpływu – Impakt w pigułce
Wnioski: trzy lekcje dla foundera
Historia WoshWosh potwierdza trzy istotne tezy dla każdego foundera budującego biznes wpływu. Po pierwsze — model naprawczy może być skalowany pod warunkiem przejścia z B2C na B2B: powtarzalne kontrakty, wyższe wolumeny, przewidywalny przychód. Po drugie — legislacja jest katalizatorem, nie barierą: unijne regulacje tworzą warunki, w których czyszczenie i naprawa obuwia staje się koniecznością dla raportujących korporacji. Po trzecie — cyrkularność to mierzalna oszczędność: 260 zł na parze butów roboczych, 93% redukcji śladu węglowego, gotowe dane do raportów zrównoważonego rozwoju.
Model WoshWosh trafił w lukę, która za sprawą regulacji będzie się tylko powiększać. Jak ujęła to Zastawna: „Branża fast fashion nie może funkcjonować tak, jak obecnie. Musi się zmieniać”. WoshWosh wyprzedził europejskie regulacje o niemal dekadę. Pytanie brzmi, czy rynek napraw w Polsce zdąży urosnąć wystarczająco, zanim obowiązki ROP wejdą w życie w kwietniu 2028 roku.
- Katarzyna Głuchowska, Zaczęła od brudnych butów. Pierwszego dnia przyszło 500 klientów, money.pl, 2024, money.pl
- Label Magazine, Her Stories: WoshWosh, 2021, label-magazine.com
- Martyna Zastawna, Jak zbudować biznes wokół misji poprawy świata?, Albrecht Partners, 2023, albrechtpartners.com
- Dane własne WoshWosh / Materiały prasowe, Dla Ciebie — Impakt ekologiczny, 2024, woshwosh.com
- Martyna Zastawna, WoshWosh od 8 lat zmienia wizerunek używanych butów, ecoekonomia.pl, 2023, ecoekonomia.pl
- Dane własne WoshWosh / Materiały prasowe, Dla Biznesu — Oferta i technologia, 2024, woshwosh.com
- Fashion Biznes, Martyna Zastawna po 10 latach odchodzi z WoshWosh, 2024, fashionbiznes.pl
- Aleo.com, WoshWosh Sp. z o.o. — Historia finansowa i zarząd, 2024, aleo.com
- PwC Polska, Jak Martyna Zastawna podbiła serca Polaków swoją marką, 2023, pwc.pl
- BizRaport, WoshWosh Sp. z o.o. — Raport KRS i finansowy, 2024, bizraport.pl
- Gazeta Prawna, Martyna Zastawna: „Zamiast planu zamknięcia firmy, napisałam plan naprawczy”, 2024, gazetaprawna.pl
- Waste Busters, O rewolucji w WoshWosh, 2023, wastebusters.pl
- Ekologia.pl, Mniej kupuj, więcej naprawiaj, 2023, ekologia.pl
- Rzeczpospolita / Klimat, Nadciąga wielka zmiana dla branży tekstylnej, 2024, rp.pl
- Almette, Kobiety Naj — odc. 4: Martyna Zastawna, 2023, almette.pl
- Żabka, Rok współpracy Żabki i WoshWosh, 2024, zabka.pl
- Well.pl, Martyna Zastawna — „Miałam misję, weszłam w twardy biznes”, 2024, well.pl
- Arvato / Statista, Rynek obuwia w e-commerce w Polsce, 2024, arvato.pl
